Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης

Θεσσαλονίκης "Δ. Γληνός"

Αρχ. Μουσείου 29, τηλ. 2310-991229

 

   
             
             
     

Ιστορική Επισκόπηση

    Η θεσμοθέτηση της Μετεκπαίδευσης των δασκάλων/ισσών στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών έγινε αιφνιδιαστικά, χωρίς συζήτηση με πρωτοβουλία του καθηγητή της Παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Ν. Εξαρχόπουλου το 1922. Η ίδρυση του θεσμού έγινε αποδεκτή από το «διδασκαλικό κόσμο» και τη Διδασκαλική Ομοσπονδία, με μόνη εξαίρεση τις αντιρρήσεις των συντηρητικών που υποστήριζαν ό,τι «ενεφύσησεν άφθονον αέρα εις τας κεφαλάς των δημοδιδασκάλων». Σύμφωνα με τον Ν. Εξαρχόπουλο - που ήταν o διευθυντής της Μετεκπαίδευσης -  η επιλογή του Πανεπιστημίου ως φορέα της Μετεκπαίδευσης των δασκάλων/ισσών «ανοίγει εις τον Έλληνα δημοδιδάσκαλον τας θύρας του Πανεπιστημίου (και) οδηγεί αυτόν κατ' ευθείαν προς την επιστημονικήν παίδευσιν, τάττει εν αμέσω πνευματική επαφή προς τους λοιπούς σπουδαστάς του ανωτάτου ημών εκπαιδευτικού ιδρύματος προς την μέλλουσαν ηγέτιδα τάξιν του έθνους». Έκτοτε από τους/τις αποφοίτους της Μετεκπαίδευσης θα στελεχώνονταν αποκλειστικά οι θέσεις των επιθεωρητών της Δημοτικής εκπαίδευσης, οι θέσεις των διευθυντών/ντριών των πολυταξίων σχολείων και οι θέσεις διευθυντών/τριών και εκπαιδευτικού προσωπικού των πειραματικών σχολείων.

    Κριτική στο θεσμό και στο πρόγραμμα της Μετεκπαίδευσης στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών είχε ασκήσει ο Δημήτρης Γληνός. Υποστήριξε ότι η Φιλοσοφική Σχολή ήταν η «πιο ακατάλληλη για να μορφώσει δασκάλους σύμφωνα με τους σκοπούς ενός συγχρονισμένου δημοτικού σχολείου». Από το πρόγραμμα της Μετεκπαίδευσης υποστήριζε ο Δ. Γληνός απουσίαζε «η ειδική εξάσκηση στο Παιδαγωγικό έργο». Πρότεινε την ελάττωση των μαθημάτων και την εισαγωγή των κύριων μαθημάτων «από τον παιδαγωγικό, το φιλολογικό-ιστορικό και φυσιογνωστικό κύκλο, που χρειάζεται ο δάσκαλος για να γίνει κυρίαρχος μέσα στην όλη δράση του δημοτικού σχολείου» και την εισαγωγή των επιλεγόμενων μαθημάτων από τους μετεκπαιδευόμενους/ες.

    Ο αριθμός των δασκάλων/ισσών που εισάγονταν, ύστερα από εισαγωγικές εξετάσεις, κάθε χρόνο στη Μετεκπαίδευση αρχικά ορίστηκε σε 70 με αποδοχές και 30 χωρίς αποδοχές, από τους οποίους το 1/3 μπορεί να ήταν γυναίκες, ποσοστό που ελαττώθηκε το 1954 σε 1/4. Από το 1929 προβλέφθηκε η ίδρυση τμήματος Μετεκπαίδευσης και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης - το οποίο όμως δεν λειτούργησε ποτέ και μειώθηκε o αριθμός των εισαγομένων στο τμήμα της Μετεκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

   Κριτική στο θεσμό της μετεκπαίδευσης ασκήθηκε από φιλελεύθερους και ριζοσπάστες εκπαιδευτικούς και κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Η κριτική αυτή εντοπίστηκε κυρίως στο πρόγραμμα σπουδών και υποστηρίχτηκε ό,τι «δε διαφέρει από εκείνο που έχουν ακούσει πολλές φορές οι δάσκαλοι/λες σε διάφορα σχολεία, στις Ακαδημίες και το έχουν μετουσιώσει σε πράξεις στα σχολεία τους» και ακόμη ότι ήταν ένα πρόγραμμα «χωρίς συγκεκριμένους στόχους, χωρίς συντονισμό στις κύριες αρθρώσεις του». Ακόμη η κριτική τους περιέλαβε το μικρό αριθμό των Μετεκπαιδευμένων και την ίδρυση τμήματος Μετεκπαίδευσης και στη Θεσσαλονίκη.

   Το 1964 δεν προκηρύχτηκε διαγωνισμός για τη Μετεκπαίδευση των δασκάλων/ισσών. Με το νόμο «περί οργανώσεως και διοικήσεως της γενικής εκπαιδεύσεως» το 1964 η Μετεκπαίδευση των δασκάλων/ισσών αποσπάστηκε από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και περιήλθε στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Στις αρμοδιότητες της ολομέλειας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου υπάγονταν η Μετεκπαίδευση των «διδακτικών στελεχών των παντός τύπου σχολείων». Ειδικότερα προβλέπονταν στις αρμοδιότητες των τμημάτων του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου «το εκπαιδευτικόν έργον του Διδασκαλείου Μέσης Εκπαιδεύσεως, της Μετεκπαιδεύσεως Δημοδιδασκάλων εις τα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης και της Σχολής Εκπαιδευτικών Λειτουργών Επαγγελματικής και Τεχνικής Εκπαιδεύσεως». Ο αριθμός των εισαγομένων στη Μετεκπαίδευση αυξήθηκε εντυπωσιακά: Το 1965 εισήχτηκαν 122, και το 1966 150. Το πρόγραμμα μαθημάτων άλλαξε και η διδασκαλία ανατέθηκε σε στελέχη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Με την κατάργηση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου από το δικτατορικό καθεστώς, η Μετεκπαίδευση των δασκάλων/ισσών, γίνονταν στο νεοσύστατο ίδρυμα με την ονομασία «Διδασκαλείον Δημοτικής Εκπαιδεύσεως», τη διεύθυνση του οποίου είχε ως το 1970 ο καθηγητής της Παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Ν. Μελανίτης. Το 1972 με την έκδοση του Νομοθετικού Διατάγματος «περί Μετεκπαιδεύσεως του Προσωπικού Δημοτικής Εκπαιδεύσεως και αναδιοργανώσεως του Διδασκαλείου Δημοτικής Εκπαιδεύσεως», το Διδασκαλείο μετονομάστηκε σε Μαράσλειο Δ.Δ.Ε., αυτονομήθηκε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, υπήχθει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Παιδείας και απέκτησε μόνιμο διδακτικό προσωπικό.

    Συγκεκριμένα: i) Σκοπός του Μ.Δ.Δ.Ε. ήταν: α) H μετεκπαίδευσις του εκπαιδευτικού προσωπικού της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως. β) Η επιστημονική έρευνα και μελέτη επί θεμάτων ψυχολογίας και παιδαγωγικής ως και επί των εκπαιδευτικών Θεμάτων Δημοτικής Εκπαιδεύσεως και δη αναλυτικών προγραμμάτων, διδακτικών βιβλίων, οργάνων, εποπτικών μέσων, μεθόδων διδασκαλίας, οργανώσεως, διοικήσεως και εποπτείας της εκπαιδεύσεως». ii) Το Μ.Δ.Δ.Ε. περιλάμβανε τα ακόλουθα τμήματα: «α) Τμήμα μετεκπαιδεύσεως μείζονος διαρκείας. β) Τμήμα ειδικών προγραμμάτων μετεκπαιδεύσεως βραχείας διαρκείας». Ειδικότερα προέβλεπε: 1. «H μετεκπαίδευσις μείζονος διαρκείας, σκοπούσα εις την κατάρτισιν στελεχών δια τας ανωτέρας θέσεις της Εκπαιδεύσεως, ορίζεται εις δύο ακαδημαϊκά έτη». 2. «Η μετεκπαίδευσις βραχείας διαρκείας αποσκοπεί εις την βελτίωσιν της επαγγελματικής καταρτίσεως και την επαύξησιν της υπηρεσιακής αποδοτικότητος του εκπαιδευτικού προσωπικού των δημοτικών σχολείων και των νηπιαγωγείων, διακρίνεται δε ως ακολούθως: α) εις μετεκπαίδευσιν του υπηρετούντος διδακτικού προσωπικού των δημοτικών σχολείων και των νηπιαγωγείων, θεωρητικήν και πρακτικήν, σκοπούσαν εις τη συμπλήρωσιν: αι αναπροσαρμογήν των γνώσεων αυτού προ βελτίωσιν της επαγγελματικής καταρτίσεως και επαύξησιν της αποδοτικότητος του. H διάρκεια ταύτης ορίζεται μέχρις ενός εξαμήνου, β) εις μετεκπαίδευσιν εκπαιδευτικών στελεχών των δημοτικών σχολείων και νηπιαγωγείων επί νέων παιδαγωγικών απόψεων, χρήσεως εποπτικών μέσων και μεθόδων διδασκαλίας επί τη βάσει ειδικών προγραμμάτων μετεκπαιδεύσεως, διαρκείας μέχρις ενός εξαμήνου, γ) εις μετεκπαίδευσιν βραχείας διαρκείας (σεμινάρια) εις την χρήσιν των οργάνων Φυσικής και Χημείας και λοιπών εποπτικών μέσων διδασκαλίας, δ) εις μετεκπαίδευσιν υπό μορφήν σεμιναρίου βραχείας χρονικής διαρκείας των διοριζομένων εις θέσεις Διευθυντών δημοτικών σχολείων ως και Επιθεωρητών Δημοτικής Εκπαιδεύσεως, σκοπούσαν εις την ειδικήν επιμόρφωσιν και προπαρασκευήν τούτων δια την άσκησιν των νέων διοικητικών κυρίως καθηκόντων των, ε) εις μετεκπαίδευσιν εις την ειδικήν αγωγήν, σκοπούσαν εις την επιμόρφωσιν διδασκάλων και νηπιαγωγών μελλόντων να υπηρετήσουν εις ειδικά σχολεία ή τάξεις δια παίδες εμφανίζοντας απόκλισιν εκ του κανονικού».

    Με τη μορφή αυτή λειτούργησε το Μαράσλειο Διδασκαλείο ως το 1996 οπότε και τέθηκε σε ισχύ ο νόμος 2327/1995 για το «Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας, ρύθμιση θεμάτων έρευνας παιδείας και μετεκπαίδευσης εκπαιδευτικών και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ, 156 Α'/31-7-1995) και συγκεκριμένα τα άρθρα 5, 6, 7, 8, 9 και 23.

(( επιστροφή στην αρχική σελίδα ))